fbpx
ΕΝ-ΘΕΣΕΙΣ

Ένας «ξένος» στον τόπο του

Του Νίκου Τ. Παγώνη

Πολύ φοβάμαι ότι σήμερα θα δυσαρεστήσω μερικούς καλούς κι αγαπημένους φίλους. Φυσικά, δεν έχω αυτή τη διάθεση και σκοπό, αλλά, όπως και να το κάνουμε, ανησυχώ ότι οι διαπιστώσεις μου δεν εκληφθούν ευχάριστα. Και για να μη μακρηγορώ, συζητήσεις και ανταλλαγή σκέψεων με οδήγησαν στο συμπέρασμα πως ό,τι και να κάνουμε, εμείς της διασποράς, θα είμαστε πάντοτε ξένοι στον τόπο μας.

Ξένοι, όχι με την έννοια του άλλου, του ανάδελφου, αλλά του διαφορετικού, του απομακρυσμένου.

Το τι εισπράττω σχεδόν συνεχώς είναι ότι «εδώ είναι Ελλάδα», διαφορετική κουλτούρα, διαφορετικός τρόπος λειτουργίας και σκέψεως. Και ότι εμείς, οι ξένοι, δεν καταλαβαίνουμε και ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να πούμε και να δείξουμε το τι συμβαίνει αλλού. Έστω, κι αν «το αλλού» είναι σωστό κι ενδεδειγμένο.

Χωρίς καμία αμφιβολία ο κάθε λαός έχει τις δικές τους αντιλήψεις και τρόπο ενέργειας κι «όσα ξέρει ο νοικοκύρης, δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος». Πανάρχαιες αρχές και αξίες, καταβολές αιώνων είναι πανίσχυρες και βαθιά ριζωμένες στο γίγνεσθαι του κάθε λαού.

Η Ελλάδα, ιδιαίτερα, έχει αναπτύξει ανά τους αιώνες μια ιδιαιτερότητα που διαφέρει κατά πολύ από τον αγγλοσαξονικό τρόπο σκέψης, κυρίαρχο πλέον στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία. Μια ιδιαιτερότητα που αν είχε κυριαρχήσει αντί  του σημερινού μεταπρατισμού, τα πράγματα θα ήταν πολύ διαφορετικά.

Άλλο όμως ιδιαιτερότητα και άλλο άρνηση υιοθέτησης παραδεδεγμένων αρχών δημόσιας διοίκησης, ορθολογισμού και εύρυθμης οργάνωσης της καθημερινότητας των πολιτών. Και, βεβαίως, αν όλα αυτά δεν είναι άμεσα τοπικά διαθέσιμα, τι πειράζει να ρίξουμε μια ματιά στο πώς άλλοι αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις μιας σύγχρονης κοινωνίας;

Καταλαβαίνω ότι πολλά έχουν να κάνουν με μια παρεξηγημένη εθνική υπερηφάνεια που θεωρεί την παραδοχή παθογενειών και λαθών ως μειονεκτική και υποδεέστερη του τι συμβαίνει στο εξωτερικό, όπερ και η κάθε σύγκριση και συμβουλή εκλαμβάνεται ως προσβολή και έξωθεν παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας.

«Δεν με ενδιαφέρει να κάνω τη σύγκριση» αποφάνθηκε αγαπημένος φίλος σε γενομένη συζήτηση. Και τότε κατάλαβα, πολύ καλά, πως κάτι τέτοιο δημιουργεί αλγεινά συναισθήματα. Συναισθήματα, που καλό είναι να αποφεύγονται. Άσχετο τ’ ότι μόνο μέσω της έρευνας και της σύγκρισης υπάρχει ελπίδα βελτίωσης και προόδου.

Στις περισσότερες περιπτώσει δεν υπάρχει λόγος να επαναφευρεθεί ο τροχός. Διεθνή μοντέλα προσφέρονται προς μελέτη και προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες με άριστα αποτελέσματα. Εξάλλου, έτσι λίγο πολύ δεν λειτουργούν τα πάντα; Αν, όμως, παραμένουμε πεισματικά προσκολλημένοι στα δικά μας, φοβούμενοι την κάθε αλλαγή, πώς θα επέλθει πρόοδος και ανάπτυξη;

Όλοι οι Έλληνες, εντός κι εκτός Ελλάδος, είμαστε κομμένοι από το ίδιο ύφασμα. Ίδια χαρακτηριστικά, ίδια ιδιοσυγκρασία. Συναισθηματικοί, παρορμητικοί, οξύθυμοι, ερωτικοί, ρομαντικοί, εφευρετικοί, πολυμήχανοι, λίγο πονηροί και λίγο καπάτσοι. Άνθρωποι που επιβιώσαμε όλες τις βίαιες στιγμές της Ιστορίας και αντισταθήκαμε στις αναρίθμητες απειλές αφομοίωσης όπου κι αν βρεθήκαμε. Εντός κι εκτός Ελλάδας. Κι εδώ σταματά η σύγκριση.

Εμείς οι «ξένοι» μεγαλώσαμε και ενεργοποιηθήκαμε σε άλλο περιβάλλον. Τις περισσότερες φορές σκληρό, απάνθρωπο, ξενικό, αλλά και οργανωμένο, σχεδόν σωστό, ισόνομο, δημοκρατικό, με φροντίδα για τον πολίτη και τις ανάγκες του.  Κι αυτή την εμπειρία και γνώση κουβαλάμε μέσα μας. Και καλοπροαίρετα την προσφέρουμε. Μας τη ζητήσουν, δε μας τη ζητήσουν. Κι εδώ έγκειται το λάθος μας: Συμβουλή και προτροπή που δεν επιδιώκεται, λαμβάνεται σαν εξυπνάδα, ξερόλα και υπεροψία.

Διατηρούμε όμως, μια υπέρμετρη αγάπη για τον τόπο μας. Τον τόπο των προγόνων μας. Και πονάμε. Και ανησυχούμε και συχνά κλαίμε. Κρυφά, να μη μας βλέπουν οι άλλοι και θεωρηθεί αδυναμία. Και θέλουμε να βοηθήσουμε. Άλλοι λιγότερο κι άλλοι περισσότερο. Μερικοί αφήνουν καριέρες κι αξιώματα μεγάλα στο εξωτερικό και αναλαμβάνουν θέσεις στην Ελλάδα, για να εκδιωχθούν άμεσα ή έμμεσα. Άλλοι προσπαθούν να επηρεάσουν το άμεσο περιβάλλον τους κι άλλοι κρατούν το στόμα τους κλειστό, απολαμβάνουν τον ήλιο και τις φυσικές ομορφιές, την καλή μάσα και τα τσιπουράκια τους.

«Δεν έχετε νιώσει στο πετσί σας τις βουρδουλιές που τρώμε. Δεν μας καταλαβαίνετε και δεν ξέρετε.» Ήταν το σχόλιο στη συζήτηση περί ψήφου των αποδήμων. Με λίγα λόγια: ποιοι είσαστε εσείς να εκλεγείτε στη Βουλή και να μας λέτε τι να κάνουμε; Να επηρεάζουμε με το λόγο μας, την παρουσία μας το ελληνικό γίγνεσθαι. Εμείς οι ξένοι…

Λόγια που κρύβουν μέσα τους ίσως την απόγνωση και το φόβο μετά από χρόνια επιτροπείας και ελέγχου από  ξένους δανειστές. Δανειστές, όμως, που κατέστησαν αναγκαίοι μετά την κατάρρευση ενός συστήματος που βασίστηκε σε λάθος επιλογές και πρακτικές. Από όλους.

Ίσως, πάλι, οι εδώ να έχουν δίκιο κι εμείς να τους παρεξηγούμε. Να μην τους καταλαβαίνουμε, να μην τους νοιώθουμε. Ίσως εμείς να βλέπουμε τα πράγματα με υπεροπτικό ύφος. Ίσως, εμείς, τελικά, να είμαστε όντως ξένοι.

Ξένοι στον τόπο μας. Ξένοι στη χώρα της κατοικίας μας. Ξένοι παντού. Κι ο ξένος, ό,τι και να κάνει θα παραμένει πάντα ένας ξένος.

Έλα, όμως, που εγώ αρνούμαι να θεωρήσω τον εαυτόν μου ξένο. Στον τόπο μου. Εκεί που έχω θάψει τους γονείς  και τους παππούδες μου.

Γιατί, αν είμαι κι εδώ ξένος, δεν ξέρω πού αλλού να πάω. Στο φεγγάρι;

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ