Η τουριστική αξιοποίηση της σιδηροδρομικής γραμμής Πελοποννήσου του Χαρίλαου Τρικούπη

Χρόνος ανάγνωσης ⏰ 5 λεπτά

Γράφει ο Στράτος Τσάκος

Το 2011 και στα πλαίσια αναδιάρθρωσης του σιδηροδρομικού δικτύου στην Ελλάδα με σκοπό την περικοπή δαπανών και τον περιορισμό του λειτουργικού κόστους, ο ΟΣΕ αναστέλλει την σιδηροδρομική λειτουργία του μετρικού δικτύου στην Πελοπόννησο σε όλο του το μήκος γραμμών .Παράλληλα μετατάσσει υπαλληλικό προσωπικό κίνησης και έλξης σε άλλες υπηρεσίες του ελληνικού δημοσίου, κλείνει εμπορευματικούς και επιβατικούς σταθμούς ενώ αναστέλλει και την εκτέλεση δρομολογίων προαστιακού χαρακτήρα όπως στην Μεσσηνία στην γραμμή Καλαμάτα-Μεσσήνη .Μέσα σε λίγους μήνες όλο το τροχαίο υλικό θα μεταφερθεί στις εγκαταστάσεις της ΤΡΑΙΝΟΣΕ στον Ρέντη.

Στην Μεσσηνία υπήρξε άμεση διακοπή όλων των δρομολογίων προς κάθε κατεύθυνση ενώ από το μηχανοστάσιο Καλαμάτας συγκεντρώθηκε όλος ο τεχνικός εξοπλισμός και μεταφέρθηκε στους χώρους της ΕΕΣΣΤΥ στην Αθήνα. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να εγκαταλειφθεί και η γραμμή Καλαμάτα-Μεσσήνη που μέχρι εκείνη την στιγμή λειτουργούσε ως προαστιακού τύπου συγκοινωνία των δυο μεγάλων πόλεων του νομού ενώ παράλληλα εξυπηρετούσε και το αεροδρόμιο της Καλαμάτας (Καπετάν Βασίλης Κωνσταντακόπουλος) το οποίο παρουσίαζε διαρκή αύξηση στις αφίξεις ξένων πτήσεων και τουριστών.

Το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου είναι συνυφασμένο με την ίδια την ιστορία της Ελλάδας. Πόλεμοι, κατοχή, εμφύλιος, αστυφιλία, διεθνής παράγοντας, ιδιαίτερα μοντέλα γεωργικής παραγωγής, οικονομικά προβλήματα, λανθασμένη κρατική πολιτική και μνημόνια, άφησαν τα σημάδια τους στην υπερεκατονταετή λειτουργία του σιδηροδρόμου, με το οριστικό τέλος να έρχεται το 2011. Στις μέρες μας λειτουργούν μόνο τρία μικρά τμήματά του: ο Οδοντωτός Διακοφτού – Καλαβρύτων, το τμήμα Κατάκολο-Πύργος-Ολυμπία για τουριστικά δρομολόγια και το τμήμα Άγιος Βασίλειος-Ρίο-Πάτρα, ως Προαστιακός Σιδηρόδρομος.

Από πολύ νωρίς ο σιδηρόδρομος φορτίστηκε ιδεολογικά και έγινε όχι μέσο που θα υποβοηθούσε την ανάπτυξη, αλλά αυτοσκοπός του φτωχού Ελληνικού κράτους. Πριν την εμφάνιση των ταχέων αυτοκινητόδρομων, ο σιδηρόδρομος Πελοποννήσου είχε μεγάλη σημασία για τις τοπικές κοινωνίες της Πελοποννήσου.

Διακινούσε την αγροτική παραγωγή της χώρας, λειτουργούσε ταχυδρομικές υπηρεσίες μέχρι το 1970 και υπήρξε για πολλά χωριά το μοναδικό δημόσιο μέσο μεταφοράς έως ακόμα και τη δεκαετία του 1980, όπως π.χ. για το Ελαιοχώρι Αρκαδίας. Στο δίκτυο του ΟΣΕ ανά την Ελλάδα υπάρχουν τμήματα τα οποία μπορούν να προσελκύσουν το ενδιαφέρον για τη δημιουργία τουριστικών διαδρομών, επισημαίνουν όσοι έχουν ασχοληθεί με το θέμα.

Μάλιστα, υπολογίζεται ότι θα μπορούσε ένα τουριστικό τρένο, το οποίο θα διέρχεται ολόκληρη την περιοχή, να αποτελέσει καλή πρόταση για τους τουρίστες που φτάνουν με κρουαζιερόπλοια στο Κατάκολο, αυξάνοντας τη διάρκεια παραμονής τους στη χώρα μας.

Αν ληφθεί μάλιστα υπόψη ότι το μεγαλύτερο τμήμα της σιδηροδρομικής υποδομής της Πελοποννήσου βρίσκεται εκτός λειτουργίας, η τουριστική αξιοποίησή του θα μπορούσε να αποφέρει έσοδα στον ΟΣΕ αλλά και στις τοπικές κοινωνίες, αφού σε διαφορετική περίπτωση κινδυνεύει με απαξίωση και εγκατάλειψη.

Νέο τουριστικό προϊόν. Ο γύρος της Πελοποννήσου με τραίνο

Πέραν όμως της συγκεκριμένης γραμμής, ολόκληρο το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου εκτιμάται ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως τουριστική γραμμή. Σύμφωνα με σχέδιο που έχει εκπονήσει ο Σύλλογος Φίλων του Σιδηροδρόμου, οι επισκέπτες της περιοχής θα μπορούσαν να κάνουν τον γύρο της Πελοποννήσου χρησιμοποιώντας το τρένο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη γραμμή Αθηνών – Κορίνθου – Άργους – Ναυπλίου, η οποία εγκαταλείφθηκε καθώς κρίθηκε ζημιογόνος για πλήρη εκμετάλλευση λίγους μόλις μήνες μετά την ολοκλήρωση των έργων ανακαίνισής της.

Μετά την αναστολή εκτέλεσης δρομολογίων στην Πελοπόννησο  πολλοί φορείς, φίλοι του σιδηροδρόμου, ομάδες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προσπάθησαν αποσπασματικά να ενεργοποιήσουν ξανά την λειτουργία του τραίνου στην Μεσσηνία. Η αρχή έγινε με το αίτημα τοπικών φορέων για το νησιώτικο πανηγύρι κάθε Σεπτέμβρη που διεξάγεται για μια εβδομάδα στην Μεσσήνη. Η λειτουργία του τραίνου θα εξασφάλιζε την μαζική προσέλευση των πολιτών από την Καλαμάτα ενώ παράλληλα έγινε προσπάθεια να δοθεί το μήνυμα στην πολιτειακή διοίκηση και στους υπεύθυνους του ΟΣΕ πως ο σιδηρόδρομος στην Μεσσηνία θα μπορούσε να επαναλειτουργήσει ξανά και με ιδιαίτερη επιτυχία. Είναι ώρα να αρθεί η αδικία που συντελέστηκε επιλεκτικά στην Πελοπόννησο, καθώς επλήγη περισσότερο από κάθε άλλη ελληνική περιφέρεια από τα σχέδια «αναδιάρθρωσης» των σιδηροδρόμων προ 4ετίας, αλλά και διαχρονικά από τη γενικότερη κακοδιαχείριση των σιδηροδρόμων στη χώρα μας.

Η αναφορά στα χαρακτηριστικά των ΣΠΑΠ και την επίδραση τους στην ελληνική κοινωνία αποτελούν μέρος απόψεων του ιστορικού-αρχαιολόγου κ. Απόλλωνα Κύρκου,

Τα καρτονέ εισιτήρια από την εποχή λειτουργίας της γραμμής στην δεκαετία του ’80 αποτελούν μέρος της προσωπικής συλλογής του καθηγητή Φυσικού, κ Παναγιώτη Παπαδόπουλου.